Rob Perrée: Portretten die spreken


In een boekje dat VINCE (Paramaribo 1970) over zijn recente werk heeft gemaakt, brengt hij een portret van Martin Luther King, van koningin Beatrix en van Che Guevara in verband met Las Tres Potencias. Een intrigerende vergelijking, omdat die laatste drie staan voor de Venezolaanse godin van de liefde en de vrede María Lionza, de door kolonisten vermoorde slaaf el Negro Felipe en voor de eveneens door kolonisten omgebrachte Indiaanse krijger el Gran Cacique Guacaipuro. Die drie samen zijn symbool geworden voor het oplossen van je problemen en het verbeteren van je leven. Ze zijn zelfs als helend kruidendrankje in een plastic flesje te koop. Voor nog geen 7 dollar.

Las Tres Potencias

Wat zegt dit over VINCE en zijn werk?

Naast kunstenaar is VINCE nog steeds arts. Het beter maken en vooral het geloof daarin is inherent aan zijn professie. Kennelijk beïnvloedt die levenshouding ook zijn kunst. Hij zoekt naar ‘collega’s’ en maakt daar een portret van. Dat je als ‘artist of color’ dan terechtkomt bij de doodgeschoten King is niet zo verwonderlijk. Dat je, geboren en opgegroeid in het Caribisch gebied, het opneemt voor de eveneens vermoorde Guevara is evenmin verwonderlijk, al staat de geweldloze dominee ver af van de gewelddadige guerrillastrijder. De keuze voor de koningin is voor mij echter problematischer. Daarbij verdwaal ik in het land der mysteriën. Dan moet ik me verplaatsen in het rotsvaste geloof van een bedevaartganger. Dat gaat me moeilijk af.

De keuze voor drie ‘helden’ impliceert tevens dat VINCE portretten maakt van mensen die hem op een positieve manier bezighouden of aanspreken. Maar dat dat dé reden is waarom hij zijn modellen versiert of decoreert lijkt me een te eenvoudige conclusie. Natuurlijk, lichaamsversiering is vaak bedoeld om iets positiefs toe te voegen aan een lichaam. Of dat nou cosmetica, een piercing, een tatoeage of een ceremoniële versiering is.

Bij VINCE is het meer.

Zijn versieringen hebben evenzeer een formele component. Hij plaatst kleuren en vormen in een bepaalde compositie naast en tegenover elkaar. Die handeling trekt hij door naar de ondergrond waarop hij zijn portretten schildert. Soms gebruikt hij daar bestaande Afrikaanse stoffen voor, stoffen die al van een ontwerp zijn voorzien. Die motieven gaan in dat geval een spel aan met de motieven die op de modellen worden aangebracht. Gaat hij uit van een neutrale ondergrond, van regulier schilderslinnen, dan is zijn eerste handeling het aanbrengen van patronen en motieven. Van daaruit werkt hij toe naar de weergave van de persoon. Verder kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat er een psychologische component manifest is. De versieringen lijken gekoppeld aan de persoon. Ze lijken zijn typerende gezichtsuitdrukkingen te onderstrepen en zelfs een poging te doen zich over zijn karakter uit te spreken. Dat gebeurt niet heel opvallend. Een aantal werken van VINCE naast elkaar wekte aanvankelijk bij mij de indruk van gelijkheid en overeenstemming. Toen ik de moeite nam om gedetailleerder te kijken, zag ik hoe groot de verschillen zijn. Pas toen werd het me duidelijk dat de versieringen veel meer persoonsgebonden zijn dan ik aanvankelijk vermoedde.

Omdat het werk van VINCE enerzijds associaties oproept met ceremoniële versieringen zoals die nog steeds in bijvoorbeeld Afrikaanse landen of India in gebruik zijn en anderzijds doet denken aan de ‘vertekende’ portretten van Andy Warhol en zelfs geplaatst kan worden binnen een lange Europese portrettraditie, is het legitiem het oeuvre van hem te zien als een poging Westerse- en niet Westerse kunst bij elkaar te brengen. Hij toont zich een vertegenwoordiger van deze tijd zonder zijn oorspronkelijke cultuur te ontkennen.

VINCE (voluit Vincent Jong Tjien Fa) is een autodidact. Hij heeft zich weliswaar via cursussen bijgeschoold, maar hij heeft nooit een officiële kunstopleiding gevolgd. Misschien is dat wel de reden waarom zijn werk een hoge mate van oorspronkelijkheid heeft. Misschien ook is dat de reden waarom hij zijn twee beroepen op een onderling inspirerende manier met elkaar combineert.

Rob Perrée
Amsterdam, januari 2010.

www.robperree.com





Powered by Dutch Web Promotion | HappyBiz | SPS | XHTML | CSS